Begrippenlijst

is het verschil tussen schijnbare en werkelijke richting van een ster. (wordt ook gebruikt bij lensfouten).

is het (hypothetisch) ontstaan van leven uit niet-levende materie.

van een ster is de helderheid die de ster zou hebben wanneer hij op een afstand van 10 parsec zou staan.

is de temperatuur waarop de beweging van alle atomen en moleculen stopt en er geen warmte meer afgegeven wordt. Het absolute nulpunt wordt bereikt op 0 graden Kelvin of -273 graden Celcius.

het proces waarbij materie samentrekt zodat uit veel kleine deeltjes een aantal grote ontstaan. Sterren en planeten zouden zo kunnen ontstaan.

is een steenachtige meteoriet die planetair materiaal bevat.

is een verzamelbegrip voor verschillende typen sterrenstelsels waarbij in het centrum een zeer klein gebied zeer veel energie vrijgeeft. Dit gebied noemt men de Active Galactic Nucleus (AGN). Deze stelsels geven vaak helderheidsveranderingen binnen uren of dagen.

zie actief sterrenstelsel.

de afstand van de Aarde tot de Zon, 149.7 miljoen kilometer.

is een methode om een ruimtevaartuig in een bepaalde baan om een hemellichaam te brengen d.m.v. atmosferische wrijving.

is een schijfvormige afbeelding zoals die door een optisch systeem van een puntvormige lichtbron ( ster) gemaakt wordt. Door diffractie (afbuiging van een lichtgolf) ontstaat i.p.v. een punt een patroon van een centrale vlek omgeven door concentrische cirkels. De Airy-schijf is de beperkende factor in het oplossend vermogen van bijv. telescopen, waar bij visuele waarnemingen de maximale vergroting 2x per mm. van het objectief is.

is het lichtweerkaatsend vermogen, bijv. van een planeet. Het is de verhouding tussen de gereflecteerde straling en de inkomende straling. Deze verhouding hangt in de eerste plaats af van de golflengte van het licht. Het weerkaatsend vermogen van sneeuw nadert 90%. De Aarde heeft een albedo van 37%, de Maan 7% en Saturnus’ maan Enceladus (helderste in ons zonnestelsel) 90%.

is Arabisch voor ‘hij die volgt’. (Hij achtervolgt de Pleiaden).

Het verschil in helderheid tussen het maximum (helderst) en het minimum van sterren.

is een curve aan de hemelbol, waarmee de positie van een bepaald hemellichaam wordt beschreven op een vast moment van de dag. Op Aarde heeft het analemma van de Zon de vorm van een acht.

is een feit of verschijnsel of tegenspraak in een theorie die binnen een bepaald model of paradigma niet verklaard kan worden. (E. Kant).

is een eenheid van lengte.

als de eigenschappen van een materiaal wel van de richting afhangen, bijv. gewalste metalen of houtnerven.

zie apex.

ster (alpha Scorpi) ant-ares = tegenhanger van Mars.

(antropos=mens) is het idee dat er een nauw verband bestaat tussen ons mens zijn en de eigenschappen van het heelal.

betekent letterlijk opening. Diameter van bijv. een telescoop.

het apex van bijvoorbeeld de Zon is het punt aan de hemelbol, dat de richting aangeeft van de schijnbare beweging van de Zon ten opzichte van de dichtstbijzijnde sterren en van de interstellaire materie. Deze ligt in Hercules. Het vluchtpunt daar recht tegenover heet antapex.

Het verst gelegen punt van een planeet in haar baan om de Zon. Apo = veraf en Helios = Zon (Grieks)

apochromatische lens – een lenscombinatie die chromatische aberraties corrigeert voor drie golflengten van het licht.

is één van de twee extreme punten van de elliptische baan van een hemellichaam, ofwel het punt dat het dichtste bij het omcirkelde object ligt, ofwel het punt dat het verst van het object ligt.

is een vulkaan met een centrale inzinking, omgeven door een opstaande ring met uitstralende richels en valleien.

is de studie van antieke of traditionele astronomieën in hun culturele context en steunend op archeologische en antropologische (gedragswetenschap) bewijzen. Bijv. Stonehenge en de piramiden in Egypte.

Asymptotic Red Giant Branch.

is een hemelbol voorzien van metalen ringen die de belangrijkste cirkels van de hemel voorstellen. Uitgevonden in 225 v.Chr.

is de beschrijving van Mars.

het licht van de Zon beschijnt de Maan en geeft de smalle sikkel. Het zonlicht wat op de Aarde schijnt, wordt gereflecteerd, door de Maan opgevangen en wederom gereflecteerd. Wij zien dat op de Aarde als asgrauw schijnsel. Het is met het blote oog waarneembaar als de maansikkel niet te groot is.

klein sterrenpatroon binnen een sterrenbeeld, zoals de steelpan in de Grote Beer of de kleerhanger in Vosje.

Een stuk rots of ijs dat in een baan om de Zon draait.

is een optische afwijking.

zie cryptokrater.

kernfusie in o.a. sterren.

hemeldynamica. Is het deelgebied van de sterrenkunde dat zich bezighoudt met de beweging van hemellichamen, raketten en ruimtesondes.

specifiek het deel van de astronomie dat de processen die zich afspelen in sterren probeert te verklaren met natuurkundige wetten en meer in het algemeen; de processen die in het heelal waarneembaar zijn probeert te verklaren.

(plasmafysica) is een deelgebied van de astronomie en behandelt de posities van sterren en andere hemellichamen, hun afstanden en bewegingen.

ASTRonomisch Onderzoek in Nederland, is een instituut voor radioastronomie, een organisatie die zich bezig houdt met onderzoek en ontwikkeling op astronomisch gebied.

sterrenkunde of hemelskunde. De wetenschap van de in het heelal aanwezige materie, de bewegingen, het ontstaan en de natuurkundige samenstelling ervan.

één van de twee componenten is onzichtbaar.

AE, de gemiddelde afstand van de Aarde tot de Zon. 149,7 miljoen kilometer. 1 Lichtjaar = 63.241 AE.

(Grieks: niet samenvallen) Wiskundige term wordt gebruikt als hulpmiddel bij het tekenen van grafieken.

Hebben een baan die grotendeels binnen de aardbaan liggen en deze van binnenuit kruisen.

Amature Telescope Makers.

Een atoom is van ieder scheikundig element de kleinste nog als zodanig herkenbare bouwsteen. Een atoom bestaat weer uit quarks. Ze zijn de bouwstenen van moleculen. De atoom bestaat uit een uiterst kleine, positief geladen atoomkern die is opgebouwd uit protonen en neutronen met daaromheen een wolk van negatief geladen elektronen.

Bestuderen de eigenschappen van atomen als geheel.

Een hemelcoördinaat.